Işıl Işıl Bir Amazon Kraliçesi
Ekosinema örneği olarak Mavi İz Seçil Büker Birbirimizle konuşabiliriz, daha fazla parti verip kutlama yapabiliriz, daha fazla dans edebiliriz. Biliyorum, kulağa biraz çılgınca geliyor ama hayatlarımızda çok eksik…
SİNEYAŞLILIK
Filmler ve Yaşlılık kategorisinde filmlere dair “değini”lerden filmlerde yaşlıların toplumsal cinsiyet temsillerine kadar farklı konuları bulabilirsiniz. İyi okumalar!
En Sevdiğim Pastam: Mahin’in Işıklı Bahçesi
Seçil Büker Sıradanlığın getirdiği kasvet Sessiz ve boş bir ev. Mahin (Lili Farhadpour) uyuyor. Duvarda gelinlikli genç bir kadının fotoğrafı asılı. Mahin, tabii ki bu kadın. Telefon çaldığında, geceleri uyuyamadığı…
Görünür Olmaya Çalışan Kiraz Ağaçları: Umudun Tarifi
Seçil Büker Tokue doğanın hikâyelerini işitir Umudun Tarifi (Naomi Kawase, 2015) başladığında, kentin çirkin ve arsızca yayılan beton binaları arasındaki kiraz ağaçları binaların arasından görünmeye çalışırlar. Çiçeklerini cömertçe sunarlar kentlilere.…
Yaşlı Kadının Yükü: Koreeda’dan Fırtına Sonrası
Seçil Büker Yaşlı kadının yükü ne dikiş iğnesi ne kalem Fırtına’dan Sonra (2016) başladığında Yashiko (Kirin Kiki), balkondaki çamaşırları toplar ve yorganı sırtlanır. Bu yılın 26. fırtınası gelmek üzere. Kızı…
Hokkaido’da Yaşlı Olmak: YouTube Günlüklerinde Seyirlik Yaşlılar
Nurçay Türkoğlu Hokkaido’daki yaşlıların yaşamlarıyla ilk kez nasıl karşılaştım, pek emin değilim ama bu yıl içindeydi. Masa üstü bilgisayarımda bir şeyler okurken arka planda YouTube’tan “rahatlatıcı-sakinleştirici” müzik dinliyor, arada kanal…
Poetry: Güney Kore’de yoksul yaşlı kadın olmak
Yazıda, Güney Kore’de auteur sinemasının önemli temsilcilerinden Lee Chang-dong’un Poetry (시) (Şiir) (2010) filmi üzerinden, Güney Kore’de bir kadının yaşam döngüsü deneyimini farklı kesişimselliklerle birlikte okuyacağım. Filmde, Konfüçyanist ideolojiden beslenen,…
Mekânlar ve Yüzler: Varda’nın Sade, Yaşlı Bir Kadın Olarak “Portresi”
Bizler kendi halinde kadınlarız Mavi gözlü ve alnımızda çatkı Az okunan romanlarda yaşarız Kimse bilmeden yaşadığımızı (1) Desen: Latif Yılmaz Agnes Varda onca erkeğin arasında, biri de eşi (Jacques…
Aşık Olmak ya da Torun Bakmak: Yaşlı Kadının İkilemi
Bir gece, Gecede bir uyku.. Uykunun içinde ben.. Uyuyorum, Uykudayım, Yanımda sen (1). Yaşlının aşkı ve sorumluluk üzerine bir film Ruhların Sonbaharı (Our Souls at Night). Louis (Robert Redford) yalnız…
Barış’a Mektup: Ötekinin Sorumluluğu Büyükannede!
Yazı Koreli yönetmen Lee-Jeong-hyang’ın, Eve Doğru (2002) filmdeki Seul’den büyükannesine bir süre için gelen Sang-woo’nun, içsel yolculuğunu irdeliyor. Büyükanne belki de yaşamında ilk kez ayrımcılıkla karşılaşıyor. Bu onun doğada deneyimlemediği…
Poetry (Şiir): Yaşlı Kadına Şiir Yakışır!
Bir gün sizin de yolunuz düşer memlekete Siz de görürsünüz bunları kadınlarda Ödevleri yenilmek olan hep Bıçakla kemik arasında Susmakla ağlamak arasında Yenilmek Kadınlar (1). Genç kadına yönelik taciz Nehirlerin…
Mumyalar Uyanır mı? İkiru (Yaşamak)
Seçil Büker Yaşamın sıradan akışında yaşlılık, ölüm ve hastalıkla özdeşleştirilir. Yaş ayrımcılığının temel dayanağı da bu iki özelliktir. Ikiru (Akira Kurosawa, 1952) başladığında anlatıcı (dış ses), yaşlı Kanji…
Su Değirmenlerinin Köyü: Kurosawa’dan Düşler
Seçil Büker Herakleitos der ki, uyanık olanların dünyası bir ve ortaktır, buna karşılık uyuyanların her biri kendi dünyasına çekilir. Su değirmenlerinin köyü Önce suyun sesi duyulur, ardından kuşlarınki. Karanlık……
Yıldız Kardeşliği: The Straight Story
Seçil Büker’den Kardeşi Serpil’e The Straight Story (David Lynch, 1999) yıldızlı bir gökyüzüyle açılır. Ardından kamera toprağı bulur; bitimsiz tarlalar uzanır sonsuzluğa doğru. Sonra ağaçlar görünür, hava ve toprak…
Yaşlı Amca Eyüp’e Sabır Dersi Verir
Seçil Büker Ve büyük bir şekilde bağırıyorum: senin korkun insanın İnsanın korkusudur Eyüp Eyüp’ün korkusudur -Evet anlıyorum- (Edip Cansever) Filmin adı: Hemme’nin Öldüğü Günlerden Biri (Murat Fıratoğlu,…
Yaşlının Mülteci Dostu Olarak Portresi: Umut Limanı
Bizler kendi halinde kadınlarız Mavi gözlü ve alnımızda çatkı, Az okunan romanlarda yaşarız Kimse bilmeden yaşadığımızı (Paul Verlaine). Umut Limanı’nıda (2011) ayakkabı boyacısı Marcel Marx (André Wilms) ve arkadaşı Vietnamlı…
Âşıklar Bayramı’nın Yaşlıları
Kemal Varol’un 2019 yılında yazdığı Âşıklar Bayramı adlı romanının filmi var artık Netflix‘te. Romandaki yaşlı ile filmdeki yaşlı aynı değil. Romanda âşık baba Heves Ali ile oğlu Yusuf’un yol…
Uysallar Dizisi: Yaşlılığın Yeni Trajik Halleri
Netflix’in, Ay Yapım ortaklığıyla çektiği Uysallar (2022) dizisi, televizyon dizi-metinlerinde görmeye alışık olduğumuz çok anlamlılık, çok vurgululuk, metinlerarasılık ve anlam mücadeleleriyle dikkati çekiyor. Sinema filmlerinden tanıdığımız ve Şahsiyet (2018) dizisinden…
Stajyer: Emekli Çınarın İşe Dönüşü ve Genç Kuşakla İlişkileri
Nancy Meyers’in senaryosunu yazıp yönetmenliğini yaptığı 2015 yapımı Warner Bros. filmi Stajyer (Intern), emekli, yaşlı başlı bir erkeğin genç kuşağın yer aldığı teknolojik firmada yeniden stajyer olarak işe başlaması üzerine.…
Sefer Tası: İki Karşıt Koku Arasında Salınan Yaşlı Erkek
Trenler sefer taslarını hızla ve özenle erkeklere ulaştırır Sefer Tası’nda (Ritesh Batra, 2013). Sonra da boş sefer tasları evlere döner. Kadın umutla bekler sefer tasını. Boş olduğunu görünce sevinir. Ayakta,…
Yağmur’a Mektup: Pandora’nın Kutusu
*Bu yazı Ahmet Oktan ve Murat Aytaş’ın editörlüğünü yaptığı, Doruk Yayınları‘ndan çıkan Araf’ta İmgeler: Sinemada Kimlik, Aidiyet ve Ontolojik İkilemler kitabında yer aldı. Pandora’nın Kutusu (Yeşim Ustaoğlu, 2008) büyükanne-torun ilişkisi…
Ozu’dan Tokyo Hikâyesi
Niyetim çok sağlamdı Artık ihtiyarlamak yok ha…, diyorum; Ama şu tapınağın çanları… çanları (1). Ozu 12 Aralık 1903’te doğdu, 12 Aralık 1963’te öldü. Yaşlanmayı beklemedi. Yaşlandıkça başına neler gelebileceğini çok…
Mekânlar ve Yüzler: Varda’nın Sade, Yaşlı Bir Kadın Olarak “Portresi”
Bizler kendi halinde kadınlarız Mavi gözlü ve alnımızda çatkı Az okunan romanlarda yaşarız Kimse bilmeden yaşadığımızı (1) Desen: Latif Yılmaz Agnes Varda onca erkeğin arasında, biri de eşi (Jacques…
Barış’a Mektup: Ötekinin Sorumluluğu Büyükannede!
Yazı Koreli yönetmen Lee-Jeong-hyang’ın, Eve Doğru (2002) filmdeki Seul’den büyükannesine bir süre için gelen Sang-woo’nun, içsel yolculuğunu irdeliyor. Büyükanne belki de yaşamında ilk kez ayrımcılıkla karşılaşıyor. Bu onun doğada deneyimlemediği…
Yaşlı Lezbiyen Saklambaç Oynamak Zorunda
Two of Us (Filippo Meneghetti, 2019) kargaların sesçil bir evren yarattığı, nehir boyu uzanan iki yanı ulu ağaçlı geniş bir yolun görüntüsüyle başlar. Belli ki burası park. Aynı yaşlarda iki…
Âşıklar Bayramı’nın Yaşlıları
Kemal Varol’un 2019 yılında yazdığı Âşıklar Bayramı adlı romanının filmi var artık Netflix‘te. Romandaki yaşlı ile filmdeki yaşlı aynı değil. Romanda âşık baba Heves Ali ile oğlu Yusuf’un yol…
Irishman: Yaşlı gerçekten genci oynayabilir mi?
Netflix’te yayınlanan The Irishman (2019) sinemanın usta bir yönetmeniyle üç usta oyuncusunu bir araya getiren bir film. Yönetmen koltuğunda Martin Scorsese, oyuncular Robert De Niro, Al Pacino ve Joe Pesci.…
YAŞLILIĞA DAİR
Günlük hayatta yaşlılık, yaş ayrımcılığı nasıl ilerliyor? Günlük hayat gözlemleri, araştırmalar bu kategorimiz altında!
Otobüsün Camından Dışarı Bakmak
Bir bayram sabahından yazıyorum bu satırları. Televizyondaki her kanalda bayram reklamları karşıma çıkıyor. Yaşlı kadınların/erkeklerin bizlere nasıl tanıtıldığını düşünüyorum, neden sadece bugün onları daha fazla gördüğümüzü, bu reklamların bize ne…
Meğer Ben Yaşlıymışım da Haberim Yokmuş
Birinci Perde: Son Olduğunu Bilmiyordum! Tırnak İçinde Hizmetçiler (Jean Genet) Ankara Sanat Tiyatrosu. Aylardan Mart. Tiyatroya, dahası Kızılay’a, aylarca gidemeyeceğimi bilmeden yürüyorum. Başka oyunları, filmleri ve kitapları düşünerek… Nezaket Erden…
Yaşlanmadan gidenlere selam olsun!
Sevgili Sadi ve Sevgili Kamil Kamil (2022) sıcak bir yaz günü ben uzaklardayken vefat ettiğinde Sadi’nin (2003) küllenmiş acısı yeniden büyüdü. Mavi griye dönüştü. Okumaya, yazmaya başladım. Başka bir alana…
Dijital eşitsizlikler yaşlıları nasıl etkiliyor?
Günümüzde bilgi ve iletişim teknolojilerine (BİT) erişim ve bu teknolojileri kullanım artık lüks değil, zorunluluk. Ancak bunlara erişim ve kullanılmasında hala bireyler ve gruplar arasında önemli farklılıklar var. Bu durum…
Pandemi & Yaşlanma: Karantina, Kapatılma, Kriz
Kovid-19 pandesiminden en fazla etkilenenler arasında 65 yaş ve üstü grup da yer aldı. Karantinalar, kısıtlamalar yaşlıları hem yalnızlaştırdı hem de ötekileştirdi. Bu noktada, yaşlıların pandemi dönemindeki deneyimlerini okumak için…
Aksaray’dan Bir Perihan
Suat Derviş’in Aksaray’dan Bir Perihan adlı romanı bir yaşlılık anlatısı. Gülter’in yalnızlığının öyküsü. Atilla İlhan’ın İhtiyarlar baladı adlı şiirindeki “geçmiş günlerden bir destek aranırlar” dizesine uygun olarak halayık olarak çalıştığı…