Günümüzde bilgi ve iletişim teknolojilerine (BİT) erişim ve bu teknolojileri kullanım artık lüks değil, zorunluluk. Ancak bunlara erişim ve kullanılmasında hala bireyler ve gruplar arasında önemli farklılıklar var. Bu durum da “dijital eşitsizlik” kavramıyla tanımlanıyor.
Dijital eşitsizlikten en çok mağdur olanlar arasında “teknolojinin gerisinde kalmış kesim” olarak nitelendirilen ve kalıpyargılara maruz kalan yaşlılar var. Onların dezavantajlı durumları sürekli pekiştiriliyor.
Bu noktada Ertan Ağaoğlu, dijitalleşmeyle birlikte yaşlılar arasındaki giderek artan dijital eşitsizlikleri Ankara’da 25 kişiyle derinlemesine görüşmeler yaparak araştırdı.
Ağaoğlu, birikimli eşitsizlik kuramından (BEK) da faydalanarak, yaşlılar arasındaki dijital eşitsizlikleri “bilgi ve iletişim teknolojileri erişimi ve kullanım motivasyonu”, “dijital kullanımı ve kullanım becerisi” ve “dijitalden sağlanan fayda” olmak üzere üç grupta ele aldı. Bunların geleneksel toplumsal eşitsizlik türleriyle ilişkisini değerlendirdi.
Araştırmadan yaşlılarla ilgili, üzerinde düşünmemiz gereken şu önemli sonuçlar ortaya çıktı:
- Yaşlılar arasında dijital eşitsizlikler bireylerin yaşamları boyunca biriktirdikleri (dez)avantajlarının tezahürü.
- Bu doğrultuda, yaşlıların eğitim seviyesi ve geçmiş meslekleri, dijital kullanım motivasyonunu, dijitaldeki çeşitliliğini ve dijital becerilerini şekillendiriyor.
- Yaş ayrımcılığı da kendini gerçekleştiren bir kehanete dönüşmüş: Bireyler yaşlı hissettikleri için teknolojileri öğrenmekten ve kullanmaktan çekiniyorlar. Aynı zamanda sıklıkla dijital uzama şüphe ve korku besliyorlar.
- Tüm bu nedenlerle (beceri eksikliği, yaşlı hissetme ve korku) yaşlılar, bilgi ve iletişim teknolojilerini öğrenme ve kullanmada sıklıkla sosyal destek ağlarına başvuruyor.
- Bu durum ise yaşlılarda kendi başlarına BİT öğrenme ve kullanmada özgüvensizlik yaratıyor ve dijital ortamlardan sağladıkları faydayı olumsuz etkiliyor.
- Dolayısıyla bu süreçler yaşlıların dijital beceri eksikliklerini devam ettiren kısır döngüye yol açıyor.
Ertan Ağaoğlu’nun araştırmasının detaylarına buradan ulaşabilirsiniz: YAŞLI BİREYLER ARASINDA DİJİTAL EŞİTSİZLİKLER- ANKARA MİKRO ÖRNEĞİ
